Hogere verlichtingssterkte kan vermoeidheid kantoorpersoneel verminderen

Mensen hebben licht niet alleen nodig om te kunnen zien. Zo wordt bij gebrek aan licht de biologische klok ontregeld en voelen mensen zich sloom en slaperig. De verlichting in kantoren houdt daar echter geen rekening mee. Ir. Myriam Aries heeft met haar promotieonderzoek aan de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) laten zien dat door te weinig licht veel kantoormedewerkers vermoeid worden. Een hogere verlichtingssterkte, gericht op meer licht op de ogen, kan deze vermoeidheid verminderen. Aries verdedigt dinsdag 6 september haar proefschrift aan de TU/e. Hierin doet zij ook eerste aanbevelingen voor nieuwe verlichtingsconcepten in kantoorgebouwen.

Gezonde verlichting in kantoorgebouwen is essentieel. Verlichting, die zowel aan de visuele als de niet-visuele eisen van de mens voldoet en waarbij geen visueel discomfort ontstaat, wordt gezonde verlichting genoemd. Uit het onderzoek van Aries blijkt dat te weinig licht op de werkplek kan leiden tot vermoeidheid of tot verminderde slaapkwaliteit ‘s nachts. Dat werkt als volgt. Naast visuele receptoren (staafjes en kegeltjes) zitten er ook niet-visuele fotoreceptorcellen in het netvlies van het oog. Deze recent ontdekte cellen geven signalen door aan de biologische klok in de hersenen en spelen een rol bij functies als slaap, stemming en alertheid. Licht op het oog speelt hierbij dus een belangrijke rol. Exacte waarden zijn nog niet bekend, maar er zijn aanwijzingen in de literatuur dat een hoog lichtniveau (1000-1500 lux) een vereiste is voor een gezonde werkomgeving. Momenteel liggen de lichthoeveelheden op het oog in de kantooromgeving vaak ver beneden deze waarden, soms wel tot 100 lux.

De promovenda aan de faculteit Bouwkunde heeft een speciaal ontworpen, mobiele experimentele opstelling gebruikt om de verlichting in tien kantoorgebouwen in Nederland in kaart te brengen. De resultaten van de fysische metingen op 87 werkplekken in tien verschillende kantoren en 333 subjectieve vragenlijsten laten de verschillende invloeden van licht op mensen zien. Om de lichtsituaties in de toekomst te kunnen verbeteren, zijn nieuwe concepten ontworpen, doorgerekend en gerealiseerd. De visuele acceptatie van deze concepten is geëvalueerd in speciale proefkantoren, waarin testpersonen een dagdeel hebben doorgebracht. De reacties van de testpersonen op de experimentele verlichtingsconcepten zijn onderzocht bij verschillende (hoge) verlichtingsniveaus, met verschillende verlichtings systemen en in twee seizoenen. De testresultaten laten zien dat het mogelijk is om met bestaande technologie, naar tevredenheid van medewerkers, gezonde verlichtingsconcepten voor kantoorruimten te realiseren waarbij de verlichtingssterkten hoger zijn dan de waarden die in huidige kantoren voorkomen. Met vernieuwde lichtconcepten kan in de toekomst mogelijk de prestatie en het welbevinden van kantoorwerkers worden verbeterd.